اَعُوذُ باللّهِ منَ الشّيطانِ الرَّجيم

وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُوْلَى‏ وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وَآتِيْنَ الزَكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً

صدق الله العلی العظیم

سوره 33. احزاب آيه 33

ترجمه:

و در خانه هاى خود قرار گيريد و همچون دوران جاهليّتِ نخستين، با خودآرايى ظاهر نشويد (و زينت‏هاى خود را آشكار نكنيد)، و نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد، و از خدا و رسولش اطاعت كنيد؛ همانا خداوند اراده كرده است كه پليدى (گناه) را از شما اهل بيت (پيامبر) دور كند و كاملاً شما را پاك سازد.

نكته ها:

«قَرْنَ» از «وقار» يا «قرار» است، و نتيجه‏ى هر دو معنا يكى است. يعنى براى خودنمايى از خانه‏ هاى خود خارج نشويد.
«تبّرج» از «بُرج» به معناى خودنمايى است، همان گونه كه برج در ميان ساختمان‏هاى ديگر جلوه‏ى خاصّى دارد.
جاهليّتِ اُولى نشان دهنده‏ ى ظهور جاهليّت اُخرى‏ است كه ما امروز شاهد آنيم. در حديث نيز آمده است: «ستكون الجاهليّة الاخرى»(390) به زودى جاهليّت ديگرى فرا مي ‏رسد.
اگر در جاهليّت آن روز دختر را زنده به گور مي كردند، امروز با سقط جنين، هم دختر را نابود مي ‏كنند، هم پسر را.
اگر در جاهليّت آن روز قتل و آدم كشى وجود داشت، امروز در جنگ‏هاى بزرگ و جهانى كشتارهاى ميليونى انجام مي گيرد.
جاهليّت آن روز مدرسه نبود و جنايت انجام مي گرفت، امروز با وجود هزاران دانشگاه، مهم‏ترين حقوق انسان‏ها پايمال مي ‏شود.
در جاهليّت آن روز فساد و زنا جرم بود؛ امّا امروز در مترقّي ‏ترين كشورهاى جهان همجنس بازى قانونى است.(391)
مطالبى درباره‏ى آيه‏ى تطهير

«اِنَّما يُريدُ اللّهُ ليُذهِبَ عنكْم الرِّجْسَ اَهلَ البَيتِ وَ يُطهِّرَكُمْ تَطهيراً»
* كلمه‏ ى «اِنّما» نشانه‏ ى اين است كه آيه ‏ى شريفه درباره‏ ى يك موهبت استثنايى در مورد اهل‏بيت ‏عليهم السلام سخن مي ‏گويد.
* مراد از «يُريد»، اراده ‏ى تكوينى است، زيرا اراده ‏ى تشريعى خداوند، پاكى همه ‏ى مردم است نه تنها اهل بيت پيامبر اكرم‏ عليهم السلام.
* مراد از «رجس» هر گونه ناپاكى ظاهرى و باطنى است.(392)

* مراد از «اهل البيت» همه ‏ى خاندان پيامبر نيست، بلكه برخى افراد آن است كه نام آنان در روايات شيعه و سنّى آمده است. اين گروه عبارتند از: علىّ و فاطمه و حسن و حسين‏ عليهم السلام.

سؤال: دليل اين انحصار چيست؟ و چرا اين بخش از آيه درباره‏ ى زنان پيامبر يا تمام خاندان آن حضرت نيست؟

پاسخ:
1. رواياتى از خود همسران پيامبر حتّى از عايشه و امّ سلمه نقل شده كه آنان از رسول‏ خداصلى الله عليه وآله پرسيدند: آيا ما هم جزء اهل بيت هستيم؟ پيامبر فرمود: خير.
2. در روايات متعدّدى مي ‏خوانيم: پيامبر عبايى بر سر اين  پنج نفر كشيد (كه يكى از آنان خود حضرت بود) و فرمود: اين‏ها اهل بيت من هستند و اجازه‏ ى ورود ديگران را نداد. 
3. پيامبر اكرم ‏صلى الله عليه وآله براى اين كه اختصاص اهل بيت را به پنج نفر ثابت كند، مدّت شش ماه (و به گفته‏ى بعضى روايات هشت يا نه ماه) به هنگام نماز صبح  از كنار خانه‏ ى فاطمه‏ عليها السلام مي گذشت و مي ‏فرمود: «الصّلاة يا اهل البيت انّما يريد اللّه ليذهب عنكم الرّجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا»
در كتاب احقاق الحق بيش از هفتاد حديث از منابع معروف اهل سنّت درباره اختصاص آيه شريفه به پنج نفر ذكر شده و در كتاب شواهد التنزيل كه از كتب معروف اهل سنّت است بيش از يكصد و سى روايت در همين زمينه آمده است.(393)
به هر حال اين آيه شامل زنان پيامبر نمي ‏شود زيرا:
آنها گاهى مرتكب گناه مي ‏شدند. در سوره ‏ى تحريم مي ‏خوانيم: پيامبر رازى را به بعضى از همسرانش فرمودند و او امانت دارى نكرد و به ديگرى گفت. قرآن اين عمل را گناه ناميده، فرمود: «ان تتوبا اِلى اللّه فقد صغت قلوبكما»(394)
عايشه كه همسر پيامبر بود، جنگ جمل را عليه حضرت علي ‏عليه السلام به راه انداخت و سپس پشيمان شد، با آنكه در اين جنگ عدّه بسيارى از مسلمانان كشته شدند.

چند سؤال‏: 
1. آيا «يطهّركم» به معناى آن نيست كه اهل بيت‏ عليهم السلام آلودگى داشته ‏اند و خداوند آنان را تطهير كرده است؟
پاسخ: شرط تطهير آلودگى نيست، زيرا قرآن درباره ‏ى حوريان بهشتى كلمه «مطهّرة» را به كار برده در حالى كه هيچ گونه آلودگى ندارند. به عبارت ديگر «يطهّركم» به معناى پاك نگه‏داشتن است نه پاك كردن از آلودگى قبلى.
2. اگر اهل‏بيت تنها پنج نفرند، چرا اين آيه در ميان جملاتى قرار گرفته كه مربوط به زنان پيامبر است؟
پاسخ: الف: جمله‏ ى «انّما يريد اللّه ...» به صورت جداگانه نازل شده ولى هنگام جمع آورى قرآن در اين جا قرار گرفته است.
ب: به گفته ‏ى تفسير مجمع البيان، رسم فصيحان و شاعران و اديبان عرب اين بوده كه در لابلاى مطالب معمولى حرف جديد و مهمّى مطرح مى‏كنند تا تأثيرش بيشتر باشد. چنانكه در ميان اخبار صدا و سيما، اگر گوينده يك مرتبه بگويد: به خبرى كه هم اكنون به دستم رسيد توجّه فرماييد، اين گونه سخن گفتن يك شوك روانى و تبليغاتى ايجاد مي ‏كند. نظير اين آيه را در آيه‏ى سوّم سوره ‏ى مائده خوانديم كه مطلب مربوط به ولايت و امامت و كمال دين و تمام نعمت و يأس كفّار و رضاى الهى، در كنار احكام مربوط به گوشت خوك و خون، نازل شده و اين گونه جا سازى‏ها رمز حفظ قرآن از دستبرد نااهلان است. درست همان گونه كه گاهى زنان هنگام خروج از خانه زيور آلات خود را در لابلاى پنبه‏هاى متّكا قرار مى‏دهند. با اين كه طلا و پنبه رابطه ‏اى ندارند ولى براى محفوظ ماندن از دستبرد نااهلان اين كار انجام مي ‏گيرد.
ج: در ميان سفارش هايى كه به زنان پيامبر مي ‏كند، يك مرتبه مي ‏فرمايد: خدا اراده ‏ى مخصوص بر عصمت اهل بيت دارد، يعنى اى زنان پيامبر! شما در خانه‏اى هستيد كه معصومين‏ عليهم السلام هستند و حتماً بايد تقوا را بيشتر مراعات كنيد.
د: در مورد اهل‏بيت ضمير جمع مذكر به كار رفته كه نشان غالب بودن مردان است، به خلاف جملات مربوط به زنان پيامبر كه در آنها از ضمير جمع مؤنث استفاده شده است. «بيوتكنّ، اقمن - عنكم، يطهّركم»
گرچه اين آيه خطاب به زنان پيامبر است ولى قطعاً مراد همه‏ ى زنان مسلمان هستند كه بايد به اين دستورها عمل كنند.

390) تفسير نورالثّقلين.
391) درباره‏ى جاهليّت معاصر، كتابى به نام «جاهليّت قرن بيستم» از سيّد قطب و كتاب ديگرى به نام «سيماى تمّدن غرب» از سيّد مجتبى موسوى لارى نوشته شده كه تاكنون به چند زبان ترجمه شده است.
392) تفسير برهان.
393) تفاسير نورالثقلين و نمونه.
394) تحريم، 4 .

تفسير نور - سايت درسهايي از قرآن

اَعُوذُ باللّهِ منَ الشّيطانِ الرَّجيم

وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُوْلَى‏ وَأَقِمْنَ الصَّلاةَ وَآتِيْنَ الزَكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً

صدق الله العلی العظیم

سوره 33. احزاب آيه 33

ترجمه:

و در خانه هاى خود قرار گيريد و همچون دوران جاهليّتِ نخستين، با خودآرايى ظاهر نشويد (و زينت‏هاى خود را آشكار نكنيد)، و نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد، و از خدا و رسولش اطاعت كنيد؛ همانا خداوند اراده كرده است كه پليدى (گناه) را از شما اهل بيت (پيامبر) دور كند و كاملاً شما را پاك سازد.

نكته ها:

«قَرْنَ» از «وقار» يا «قرار» است، و نتيجه‏ى هر دو معنا يكى است. يعنى براى خودنمايى از خانه‏ هاى خود خارج نشويد.
«تبّرج» از «بُرج» به معناى خودنمايى است، همان گونه كه برج در ميان ساختمان‏هاى ديگر جلوه‏ى خاصّى دارد.
جاهليّتِ اُولى نشان دهنده‏ ى ظهور جاهليّت اُخرى‏ است كه ما امروز شاهد آنيم. در حديث نيز آمده است: «ستكون الجاهليّة الاخرى»(390) به زودى جاهليّت ديگرى فرا مي ‏رسد.
اگر در جاهليّت آن روز دختر را زنده به گور مي كردند، امروز با سقط جنين، هم دختر را نابود مي ‏كنند، هم پسر را.
اگر در جاهليّت آن روز قتل و آدم كشى وجود داشت، امروز در جنگ‏هاى بزرگ و جهانى كشتارهاى ميليونى انجام مي گيرد.
جاهليّت آن روز مدرسه نبود و جنايت انجام مي گرفت، امروز با وجود هزاران دانشگاه، مهم‏ترين حقوق انسان‏ها پايمال مي ‏شود.
در جاهليّت آن روز فساد و زنا جرم بود؛ امّا امروز در مترقّي ‏ترين كشورهاى جهان همجنس بازى قانونى است.(391)
مطالبى درباره‏ى آيه‏ى تطهير

«اِنَّما يُريدُ اللّهُ ليُذهِبَ عنكْم الرِّجْسَ اَهلَ البَيتِ وَ يُطهِّرَكُمْ تَطهيراً»
* كلمه‏ ى «اِنّما» نشانه‏ ى اين است كه آيه ‏ى شريفه درباره‏ ى يك موهبت استثنايى در مورد اهل‏بيت ‏عليهم السلام سخن مي ‏گويد.
* مراد از «يُريد»، اراده ‏ى تكوينى است، زيرا اراده ‏ى تشريعى خداوند، پاكى همه ‏ى مردم است نه تنها اهل بيت پيامبر اكرم‏ عليهم السلام.
* مراد از «رجس» هر گونه ناپاكى ظاهرى و باطنى است.(392)

* مراد از «اهل البيت» همه ‏ى خاندان پيامبر نيست، بلكه برخى افراد آن است كه نام آنان در روايات شيعه و سنّى آمده است. اين گروه عبارتند از: علىّ و فاطمه و حسن و حسين‏ عليهم السلام.

سؤال: دليل اين انحصار چيست؟ و چرا اين بخش از آيه درباره‏ ى زنان پيامبر يا تمام خاندان آن حضرت نيست؟

پاسخ:
1. رواياتى از خود همسران پيامبر حتّى از عايشه و امّ سلمه نقل شده كه آنان از رسول‏ خداصلى الله عليه وآله پرسيدند: آيا ما هم جزء اهل بيت هستيم؟ پيامبر فرمود: خير.
2. در روايات متعدّدى مي ‏خوانيم: پيامبر عبايى بر سر اين  پنج نفر كشيد (كه يكى از آنان خود حضرت بود) و فرمود: اين‏ها اهل بيت من هستند و اجازه‏ ى ورود ديگران را نداد. 
3. پيامبر اكرم ‏صلى الله عليه وآله براى اين كه اختصاص اهل بيت را به پنج نفر ثابت كند، مدّت شش ماه (و به گفته‏ى بعضى روايات هشت يا نه ماه) به هنگام نماز صبح  از كنار خانه‏ ى فاطمه‏ عليها السلام مي گذشت و مي ‏فرمود: «الصّلاة يا اهل البيت انّما يريد اللّه ليذهب عنكم الرّجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا»
در كتاب احقاق الحق بيش از هفتاد حديث از منابع معروف اهل سنّت درباره اختصاص آيه شريفه به پنج نفر ذكر شده و در كتاب شواهد التنزيل كه از كتب معروف اهل سنّت است بيش از يكصد و سى روايت در همين زمينه آمده است.(393)
به هر حال اين آيه شامل زنان پيامبر نمي ‏شود زيرا:
آنها گاهى مرتكب گناه مي ‏شدند. در سوره ‏ى تحريم مي ‏خوانيم: پيامبر رازى را به بعضى از همسرانش فرمودند و او امانت دارى نكرد و به ديگرى گفت. قرآن اين عمل را گناه ناميده، فرمود: «ان تتوبا اِلى اللّه فقد صغت قلوبكما»(394)
عايشه كه همسر پيامبر بود، جنگ جمل را عليه حضرت علي ‏عليه السلام به راه انداخت و سپس پشيمان شد، با آنكه در اين جنگ عدّه بسيارى از مسلمانان كشته شدند.

چند سؤال‏: 
1. آيا «يطهّركم» به معناى آن نيست كه اهل بيت‏ عليهم السلام آلودگى داشته ‏اند و خداوند آنان را تطهير كرده است؟
پاسخ: شرط تطهير آلودگى نيست، زيرا قرآن درباره ‏ى حوريان بهشتى كلمه «مطهّرة» را به كار برده در حالى كه هيچ گونه آلودگى ندارند. به عبارت ديگر «يطهّركم» به معناى پاك نگه‏داشتن است نه پاك كردن از آلودگى قبلى.
2. اگر اهل‏بيت تنها پنج نفرند، چرا اين آيه در ميان جملاتى قرار گرفته كه مربوط به زنان پيامبر است؟
پاسخ: الف: جمله‏ ى «انّما يريد اللّه ...» به صورت جداگانه نازل شده ولى هنگام جمع آورى قرآن در اين جا قرار گرفته است.
ب: به گفته ‏ى تفسير مجمع البيان، رسم فصيحان و شاعران و اديبان عرب اين بوده كه در لابلاى مطالب معمولى حرف جديد و مهمّى مطرح مى‏كنند تا تأثيرش بيشتر باشد. چنانكه در ميان اخبار صدا و سيما، اگر گوينده يك مرتبه بگويد: به خبرى كه هم اكنون به دستم رسيد توجّه فرماييد، اين گونه سخن گفتن يك شوك روانى و تبليغاتى ايجاد مي ‏كند. نظير اين آيه را در آيه‏ى سوّم سوره ‏ى مائده خوانديم كه مطلب مربوط به ولايت و امامت و كمال دين و تمام نعمت و يأس كفّار و رضاى الهى، در كنار احكام مربوط به گوشت خوك و خون، نازل شده و اين گونه جا سازى‏ها رمز حفظ قرآن از دستبرد نااهلان است. درست همان گونه كه گاهى زنان هنگام خروج از خانه زيور آلات خود را در لابلاى پنبه‏هاى متّكا قرار مى‏دهند. با اين كه طلا و پنبه رابطه ‏اى ندارند ولى براى محفوظ ماندن از دستبرد نااهلان اين كار انجام مي ‏گيرد.
ج: در ميان سفارش هايى كه به زنان پيامبر مي ‏كند، يك مرتبه مي ‏فرمايد: خدا اراده ‏ى مخصوص بر عصمت اهل بيت دارد، يعنى اى زنان پيامبر! شما در خانه‏اى هستيد كه معصومين‏ عليهم السلام هستند و حتماً بايد تقوا را بيشتر مراعات كنيد.
د: در مورد اهل‏بيت ضمير جمع مذكر به كار رفته كه نشان غالب بودن مردان است، به خلاف جملات مربوط به زنان پيامبر كه در آنها از ضمير جمع مؤنث استفاده شده است. «بيوتكنّ، اقمن - عنكم، يطهّركم»
گرچه اين آيه خطاب به زنان پيامبر است ولى قطعاً مراد همه‏ ى زنان مسلمان هستند كه بايد به اين دستورها عمل كنند.

390) تفسير نورالثّقلين.
391) درباره‏ى جاهليّت معاصر، كتابى به نام «جاهليّت قرن بيستم» از سيّد قطب و كتاب ديگرى به نام «سيماى تمّدن غرب» از سيّد مجتبى موسوى لارى نوشته شده كه تاكنون به چند زبان ترجمه شده است.
392) تفسير برهان.
393) تفاسير نورالثقلين و نمونه.
394) تحريم، 4 .

تفسير نور - سايت درسهايي از قرآن